Giải pháp cho an toàn thông tin trên biển

Các chuyên gia tham dự Hội thảo Thông tin và Định vị trên biển lần thứ 6 năm 2016 đã tập trung trao đổi nhiều nội dung về mạng thông tin và an toàn hàng hải, hệ thống định vị không gian dưới nước và ứng dụng, môi trường biển…

Ngày 8/10/2016 vừa qua, tại Đại học Bách khoa Hà Nội, Hội thảo về Thông tin và Định vị trên biển lần thứ 6 đã được Viện Điện tử Viễn thông, Trung tâm Hợp tác Khoa học Kỹ thuật Việt - Đức và Trung tâm NAVIS, Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội phối hợp tổ chức. Nhiều chuyên gia đầu ngành về định vị, biển và hải đảo đã tham luận nhiều giải pháp tại Hội thảo.

GS. Đinh Văn Phong, Phó Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa phát biểu khai mạc Hội thảo

 

Trong lời phát biểu khai mạc Hội thảo, GS. Đinh Văn Phong, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh: Hội thảo là một sự kiện có ý nghĩa đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu khoa học về đảo, đặc biệt trong lĩnh vực ứng dụng truyền thông và định vị cho sự phát triển kinh tế hàng hải, và giảm thiểu các thảm họa. Đây là một trong những chủ đề mà nhiều Viện thuộc Đại học Bách khoa Hà Nội như Viện Truyền thông và Điện tử, Viện CNTT, Trung tâm NAVIS tập trung nghiên cứu. Đặc biệt, Đại học Bách khoa đã thành lập Viện nghiên cứu công nghệ Không gian và Dưới nước năm 2014.

PGS. TS. Nguyễn Văn Đức, Giám đốc Trung tâm Hợp tác KHKT Việt - Đức cho biết Hội thảo năm nay tập trung vào vấn đề an toàn hàng hải, môi trường biển… thu hút nhiều chuyên gia trong lĩnh vực thông tin và định vị trên biển như Cục An toàn Hàng hải, Bộ Tổng tham mưu Hải quân, Học viện Hải quân tham dự, cùng với các trường Đại học Lê Quý Đôn, Đại học Công nghệ - Đại học quốc gia Hà Nội...

Tại Hội thảo, ông Bùi Hà Long, Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ TTTT đã có bài tham luận chính về nội dung dẫn đường an toàn cho hoạt động trên biển và các hướng phát triển trong tương lai gần.

 

Ông Bùi Hà Long, Cục Tần số VTĐ giới thiệu về hệ thống dẫn đường an toàn cho hoạt động trên biển

 

Theo ông Long, trong lĩnh vực an toàn hàng hải, Tổ chức Hàng hải thế giới (IMO) đã ra công ước quốc tế SOLAS (Safety of Life at Sea) đảm bảo an toàn sinh mạng trên biển. Công ước này đặt ra một số quy định tất cả các nước ký kết Công ước thì phải đảm bảo các tàu thuyền của nước mình hoạt động trên biển phải trang bị thiết bị tối thiểu đảm bảo dẫn đường, thu nhận được thông tin và đặc biệt gọi cấp cứu khi gặp sự cố. Để có thể triển khai các quy định trong công ước SOLAS, Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) và IMO đã phối hợp xây dựng hệ thống GMDSS (Hệ thống an toàn cứu nạn trên biển), có các hệ thống trong bờ, các hệ thống vệ tinh INMARSAT, COPAS/SARSAT - cung cấp dịch vụ truyền tín hiệu cấp cứu khi có sự cố xảy ra, hệ thống thu tín hiệu cấp cứu từ phao vô tuyến khi tàu sự cố chìm xuống thì phao tự động nổi lên bật luôn máy phát cấp cứu tín hiệu trên toàn cầu và truyền về các trung tâm tìm kiếm cứu nạn để yêu cầu cứu trợ.

Ngoài ra, còn có các phương thức liên lạc khác để đảm bảo thông tin an toàn trên biển, như các hệ thống thông tin vô tuyến thoại chọn số để gọi tàu, bờ lân cận. Có thể kể đến hệ thống tự động nhận dạng (Automatic Identification System - AIS), ban đầu được phát triển để cung cấp thông tin từ các tàu hàng, tàu cá, tàu khách, các phương tiện trên biển khi di chuyển trang bị AIS để cung cấp thông tin tàu đang ở vị trí nào, đang di chuyển theo hướng nào, vận tốc bao nhiêu. Sau đó, hệ thống tiếp tục phát huy tác dụng tốt trong thông tin hàng hải. Đây là hệ thống điển hình về sự thành công của việc triển khai công nghệ vào thực tế. Hiện nay, có khoảng 1 triệu tàu sử dụng AIS để nhận thông tin liên lạc. Với AIS, có thể thu nhận, và hiển thị thông tin lưu trữ, phân tích để xử lý các thông tin liên quan đến một con tàu vị trí tốc độ, hướng, mực nước…

AIS có hai tần số hoạt động, theo đó người sử dụng có thể vừa thu vừa phát, có khả năng phản xạ, khúc xạ giúp các tàu thuyền có thể nhìn thấy nhau. Hệ thống còn có thể phát triển thêm ứng dụng khác và sử dụng vệ tinh để nâng cao hiệu quả dẫn đường.

 

Toàn cảnh Hội thảo

Trong bài trình bày của mình, ông Dư Văn Toán, Viện nghiên cứu Biển và Hải Đảo đã đề xuất giải pháp công nghệ thống nhất quản lý – giám sát tàu thuyền biển. Qua ứng phó với tai nạn tàu VQ tại vùng biển Phillipines, cho thấy hệ thống thông tin hàng hải của Việt Nam đang có những bất cập, đồng thời hệ thống tàu cá của Việt Nam hầu như chưa có hệ thống AIS nên cũng rất khó kiểm soát các tàu nước ngoài đi lại trên vùng biển Việt Nam, các tàu xả dầu trộm, các tàu buôn lậu qua biên giới chúng ta chưa kiểm soát được, dẫn đến ảnh hưởng cả vấn đề chủ quyền quốc gia trên biển, hợp tác quốc tế.

Theo đó, ông Toán cho biết Việt Nam cần phải đa dạng hóa các hệ thống kiểm soát và xác định tàu thuyền trên biển, giúp bảo vệ chủ quyền, tìm kiếm, cứu nạn, giám sát khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường hiệu quả.

Tại Hội thảo lần này, một nội dung lớn được đề cập là cá biển Việt Nam và môi trường sống của cá.

Theo ông Nguyễn Kiêm Sơn, Viện Sinh thái và Tài nguyên sinh vật, Viện Hàn lâm và Khoa học công nghệ Việt Nam cho biết: Thành phần loài cá biển Việt Nam được thống kê theo tài liệu công bố hiện có bao gồm 2.124 loài/2.527 tên loài đã thống kê trước đây thuộc 225 họ/230 tên họ đã thống kê, 44 bộ/41 tên bộ đã thống kê. Trong đó, có trên 110 loài cá kinh tế, 20 loài cá có triển vọng nuôi ở các đầm ven biển và trong lồng bè ở các vùng vịnh ở ngoài biển.

Nguồn lợi thủy sản giàu có, tuy nhiên, theo ông Nguyễn Văn Thao, Bộ Tham mưu Hải quân hoạt động khai thác mang tính tự cấp, tự túc, công nghệ khai thác thô sơ, tàu nhỏ, trang thiết bị lạc hậu, sản phẩm tạo ra chất lượng chưa cao, thiếu vốn, phương pháp tìm kiếm ngư trường chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và thiếu thông tin về nguồn lợi thủy sản.

Ông Thao cho biết môi trường biển chứa nhiều nguồn âm phức tạp, nhất là ở những nơi các hoạt động phong phú của tự nhiên và con người. Môi trường nước biển truyền ánh sáng và sóng điện từ kém nhưng lan truyền âm rất tốt nên thủy âm là công cụ quan trọng cho các đối tượng trong lòng biển. Theo đó, ông Thao, đề xuất giải pháp xây dựng hệ thống cảnh giới thủy âm, có thể kết hợp với hệ thống cảnh báo với việc tạo âm thanh giả để gọi cá, đuổi cá.

Đề cập đến một nội dung đáng chú ý là tận dụng năng lượng gió biển, ông Dư Văn Toán và nhóm nghiên cứu của Viện Biển và Hải đảo cho biết các kết quả nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và triển khai phát triển điện gió biển (gió ngoài khơi hiện nay trên thế giới là rất khả quan, tạo cho các nước nghèo, trong đó có Việt Nam, những điều kiện thuận lợi đi tắt đón đầu để phát triển nhanh việc khai thác sử dụng các nguồn năng lượng gió trên biển), góp phần đa dạng hóa và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Hội thảo Thông tin và Định vị trên biển được tổ chức để chào mừng Lễ kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và nhằm tăng cường các hoạt động nghiên cứu khoa học về biển đảo, đặc biệt là lĩnh vực thông tin và định vị ứng dụng cho phát triển kinh tế biển, giảm thiểu thiên tai.

Hội thảo đầu tiên về Thông tin và Định vị trên biển được Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội và Hội Vô tuyến Điện tử Việt Nam tổ chức vào năm 2007. Từ đó đến nay, Hội thảo lần lượt tổ chức năm 2009 tại Hải Phòng; năm 2011 tại Đà Nẵng, năm 2014 và 2015 tại Hà Nội. Hội thảo đã thu hút được đông đảo các nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia.